Jak wymienić klocki hamulcowe w rowerze? Tarczowe i obręczowe

Klocki są elementem zużywalnym i wymienia się je kilka razy w życiu roweru, a przy intensywnej jeździe raz albo dwa razy w sezonie. To naprawa, którą warto umieć zrobić samemu, bo jest szybka, tania i nie wymaga specjalistycznych narzędzi. Wymaga za to uwagi, bo dotyczy jedynego układu, przy którym błąd oznacza wypadek.

Kiedy klocki są do wymiany?

Kryterium jest różne dla obu typów hamulców i warto je znać, bo czekanie do końca kosztuje znacznie więcej niż same klocki.

Poza pomiarem warto zwrócić uwagę na objawy: wydłużony skok klamki, słabsze hamowanie mimo regulacji oraz metaliczny zgrzyt, który oznacza, że materiał cierny już się skończył i hamujesz metalową płytką. W tym ostatnim przypadku wymiana klocków to zwykle nie koniec wydatków.

Jak wymienić klocki w hamulcach tarczowych?

Krok 1: wyjmij koło. Przy hamulcach tarczowych trzeba to zrobić, żeby dostać się do zacisku. Od tego momentu obowiązuje żelazna zasada: nie ściskaj klamki hamulca. Tłoczki zsuną się do siebie i tarcza nie wejdzie z powrotem między klocki, a rozsuwanie ich to dodatkowa robota.

Krok 2: wyjmij stare klocki. Zwykle trzyma je zawleczka albo śruba z zabezpieczeniem. Wyjmij zabezpieczenie, wysuń klocki razem ze sprężynką rozpierającą i zapamiętaj, jak sprężynka była ułożona, bo montaż odwrotnie to najczęstsza pomyłka przy tej naprawie.

Krok 3: cofnij tłoczki. Nowe klocki są grubsze, więc tłoczki muszą wrócić do pozycji wyjściowej. Użyj do tego szerokiego, płaskiego narzędzia i rób to delikatnie oraz równomiernie po obu stronach. Przy hamulcach hydraulicznych płyn cofa się wtedy do zbiorniczka, więc nie szarpnij, żeby go nie przelać.

Krok 4: włóż nowe klocki i złóż całość. Nowe klocki wsuwasz razem ze sprężynką, zakładasz zabezpieczenie i wkładasz koło. Dopiero teraz kilkanaście razy ściśnij klamkę, aż wyczujesz normalny opór: tłoczki dosuną się do właściwej pozycji.

Krok 5: dotrzyj klocki. Nowe klocki mają pełną moc dopiero po dotarciu. Rozpędź rower do kilkunastu kilometrów na godzinę i wyhamuj kilkanaście razy do niemal pełnego zatrzymania, bez blokowania koła. Ten krok jest pomijany najczęściej, a to on odpowiada za wrażenie, że nowe klocki hamują gorzej niż stare.

Jak wymienić klocki w hamulcach obręczowych?

Tu jest prościej, bo nie trzeba zdejmować koła. Zwolnij mechanizm rozwierający szczęki, odkręć śrubę mocującą klocek i wyjmij go. Przy klockach z wymiennymi wkładkami wysuwa się samą wkładkę po odkręceniu małej śrubki blokującej.

Nowy klocek ustaw tak, żeby stykał się z powierzchnią hamującą obręczy całą długością, mniej więcej milimetr poniżej jej górnej krawędzi. Klocek nie może wystawać ponad obręcz ani dotykać opony, bo w drugim przypadku przetrze ją w kilkadziesiąt kilometrów.

Warto ustawić klocki z lekkim skosem, tak by przednia krawędź dotykała obręczy minimalnie wcześniej niż tylna. Zmniejsza to piszczenie. Na koniec wyśrodkuj mechanizm, żeby prześwit był równy po obu stronach: szczegóły opisałem we wpisie o tym, jak wyregulować hamulce w rowerze.

Co zrobić, gdy nowe klocki piszczą?

Piszczenie po wymianie jest częste i ma zwykle jedną z trzech przyczyn. Pierwsza to brak dotarcia, opisany wyżej, i to najczęstszy powód. Druga to zabrudzona tarcza: wystarczy dotknięcie palcami przy montażu, żeby tłuszcz ze skóry przeniósł się na powierzchnię hamującą. Tarczę czyści się alkoholem izopropylowym, nigdy preparatami penetrującymi, które zostawiają film.

Trzecia przyczyna to nierówne ustawienie zacisku, przez które klocek dotyka tarczy pod kątem. Poluzuj dwie śruby mocujące zacisk, ściśnij mocno klamkę i trzymając ją, dokręć śruby na krzyż. Zacisk ustawi się wtedy sam względem tarczy.

Jeśli mimo wszystkiego klocki nadal piszczą, a hamowanie jest słabe, prawdopodobnie zostały zaolejone, na przykład przez nieszczelny hamulec hydrauliczny albo przy smarowaniu łańcucha aerozolem. Zaolejonych klocków zwykle nie da się uratować i trzeba je wymienić, a przy okazji znaleźć źródło oleju, bo inaczej problem wróci.

Jakie klocki kupić?

Przy hamulcach tarczowych klocki muszą pasować kształtem do konkretnego modelu zacisku, więc sprawdź oznaczenie na starym klocku albo model hamulca i kupuj według niego. Wybór materiału sprowadza się zwykle do dwóch opcji: organiczne hamują ciszej i mocniej na zimno, ale szybciej się zużywają, a metaliczne (spiekane) trwają dłużej i lepiej znoszą wodę oraz błoto, za to bywają głośniejsze.

Przy hamulcach obręczowych zwróć uwagę, czy obręcz jest aluminiowa, czy karbonowa: do karbonu potrzebne są dedykowane klocki, a użycie zwykłych niszczy obręcz. To jeden z droższych błędów, jakie można popełnić w tym miejscu.

Po wymianie warto od razu sprawdzić resztę układu i całego roweru, bo klocki rzadko zużywają się w oderwaniu od innych elementów. Listę kontrolną zebrałem we wpisie o tym, co sprawdzić w rowerze.