Kettinglengte berekenen
Een nieuwe ketting moet altijd op maat van de aandrijving gemaakt worden. Een gebruikelijke racefiets (achtervork 410 mm, kettingblad 50, cassette tot 32 tanden) heeft 108 schakels nodig. Vul je eigen maten in voor een exact antwoord met de formule van Park Tool, met een correctie voor grote mountainbikecassettes.
Uitkomst van de nauwkeurige formule (Park Tool). Controleer na het inkorten: op het grootste kettingblad met het grootste tandwiel mag de derailleurkooi niet helemaal uitgetrokken staan, en op het kleinste met het kleinste mag de ketting niet doorhangen.
Aantal schakels per achtervorklengte (tabel)
Zoek de lengte van je liggende achtervork op in de geometrietabel van je frame en lees het aantal schakels af. Een schakel is een halve inch (12,7 mm), en omdat een ketting alleen op een even aantal schakels te sluiten is, wordt er altijd naar boven op een even getal afgerond.
AANTAL SCHAKELS RACEFIETS EN GRAVEL, 2x achtervork blad 50 / tandw. 28 blad 50 / tandw. 32 405 mm 106 108 410 mm 106 108 415 mm 108 110 420 mm 108 110 425 mm 108 110 430 mm 110 112 435 mm 110 112 440 mm 112 114 445 mm 112 114 MOUNTAINBIKE 1x (met toeslag voor de lange derailleurkooi) achtervork blad 32 / tandw. 51 430 mm 114 435 mm 114 440 mm 116 445 mm 116 450 mm 118 LENGTE VAN EEN KETTING 1 schakel = 1/2 inch = 12,7 mm 108 schakels = ongeveer 137 cm 114 schakels = ongeveer 145 cm Nieuwe kettingen worden geleverd met 114 tot 126 schakels. SLIJTAGE plan vervanging bij 0,5% rek, vervang direct bij 0,75% bij 11- en 12-speed geldt de strengere grens van 0,5%
Hoe wordt de kettinglengte berekend?
De calculator gebruikt wat Park Tool de nauwkeurige formule noemt:
L = 2C + F/4 + R/4 + 1 [inches] C - lengte liggende achtervork in inches (mm / 25,4) F - tanden op het grootste kettingblad R - tanden op het grootste tandwiel rond de uitkomst naar BOVEN af op een even aantal schakels (1 schakel = 1/2 inch) 1x MTB met een tandwiel van 42 tanden of groter: 1 inch erbij voor de lange derailleurkooi Bron: de nauwkeurige formule zoals gepubliceerd door Park Tool in hun handleiding voor het inkorten van een ketting. Voorbeeld: achtervork 410 mm (16,1"), blad 50, tandwiel 32 -> L = 32,3 + 12,5 + 8 + 1 = 53,8 inch = 108 schakels (137 cm).
Waar komt de formule vandaan? Twee keer de afstand tussen de assen (2C), de halve omtrek van het blad en het tandwiel (aantal tanden maal de steek van een halve inch, gedeeld door twee), plus een inch speling voor de derailleur. De werkplaatsmethode, waarbij je de ketting om het grootste blad en het grootste tandwiel legt en er twee schakels bij doet, geeft dezelfde uitkomst, maar dan moet de ketting eerst op de fiets liggen.
Heb je een stadsfiets of e-bike met een naafversnelling, dan geldt deze formule niet. Daar zit een enkel kettingblad met een enkel tandwiel en geen derailleur, en de spanning stel je in door het achterwiel in de achterpaden naar achteren te schuiven of met een kettingspanner. Vervangen gaat daar met een ketting die op maat wordt gekort tot hij bij het achterwiel in het midden van de verstelling strak staat, met ongeveer een centimeter doorhang in het midden. Bij een riemaandrijving, die op steeds meer Nederlandse stadsfietsen zit, meet je helemaal niet in schakels maar bestel je de riem op tandaantal volgens de opgave van de fabrikant.
Vervang je een versleten ketting in plaats van een hele aandrijving op te bouwen? Meet de slijtage met een kettingmeter: plan de wissel bij 0,5% rek en vervang direct bij 0,75%, of al bij 0,5% voor 11- en 12-speed systemen, waar de fabrikanten de strengere grens aanhouden. Verwissel je tegelijk de cassette, controleer dan eerst in de verzettencalculator wat de nieuwe verhoudingen je geven.
Veelgestelde vragen
- Hoeveel schakels heeft een fietsketting?
- Een nieuwe derailleurketting wordt geleverd met 114 tot 126 schakels, afhankelijk van merk en type, en die kort je in op de maat van je eigen fiets. Een gebruikelijke racefiets komt op 106 tot 110 schakels, een moderne mountainbike met een grote cassette op 114 tot 118. Op een stadsfiets met naafversnelling gaat het niet om een vast aantal maar om de spanning bij het achterwiel.
- Hoe bepaal je de kettinglengte met de groot-groot-methode?
- Leg de ketting om het grootste kettingblad en het grootste tandwiel, zonder hem door de achterderailleur te halen, trek de uiteinden naar elkaar toe tot ze elkaar raken en doe er twee schakels (een inch) bij. Het is de klassieke werkplaatsmethode en hij gaat snel. De formule op deze pagina geeft dezelfde uitkomst zonder dat de ketting op de fiets hoeft, zolang je de lengte van je achtervork kent.
- Waar vind ik de lengte van mijn liggende achtervork?
- In de geometrietabel op de site van de fabrikant, meestal aangeduid als chainstay of chainstay length, soms met de letters C of CS. Gebruikelijke waarden: 405 tot 415 mm voor racefietsen, 420 tot 445 mm voor gravel- en mountainbikes, en 440 tot 470 mm voor stadsfietsen en bakfietsen. Je kunt het ook zelf meten, van het midden van de trapas tot het midden van de achteras.
- Wat gebeurt er als de ketting te kort of te lang is?
- Te kort, en de combinatie groot-groot trekt de derailleur helemaal uit, wat het derailleuroog eraf kan trekken of de ketting kan breken. Te lang, en hij hangt door in klein-klein, slaat tegen het frame en loopt over een drempel van het kettingblad af. Te kort is de gevaarlijkere fout, dus laat bij twijfel een extra schakel zitten.
- Hebben derailleurs met koppeling extra ketting nodig?
- Moderne 1x-mountainbikeaandrijvingen met een koppeling in de derailleur en heel grote cassettes hebben meer kettingomslag nodig dan de basisformule aanneemt, en daarom telt deze calculator er een inch bij zodra het grootste tandwiel 42 tanden bereikt. Controleer daarna altijd de pasvorm in beide uiterste combinaties voordat je gaat rijden.
- Wanneer moet een fietsketting vervangen worden?
- Meet met een kettingmeter: plan de vervanging bij 0,5% rek en vervang direct bij 0,75%, waarbij 11- en 12-speed aandrijvingen de strengere grens van 0,5% verdienen. Een versleten ketting sloopt je cassette en kettingbladen, en die kosten een veelvoud van de ketting, dus op tijd vervangen is het goedkoopste onderhoud dat er is. Rijd je veel in de regen en op zoutstrooiwegen, meet dan elke 1000 kilometer.